Aleinar helgidómsins dyr
Lag Jesú Kristi þig kalla eg á
Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ
Aleinar helgidómsins dyrdónar sem æðri brúkaPétur þó ekki að því spyrnær upp ger bók að ljúka:í kirkju á Akureyri fyrrætluð þér væri stúkaeða hurð við húkahrærir fyrir þá skárri skyren skálkar niður fjúka.
Heimildir og samhengi
Akureyri með 286 íbúa fær kaupstaðarréttindi að nýju.
Fékk þau 1786, missti 1836 enda girti Alþingi í veg fyrir þéttbýlismyndun með vistarbandi, hömlum á ferðafrelsi og hjónaband búlausra og aldurstakmarki á dýrtselda lausmennsku (sjá t.d. 1845, 1887, 1783). Varð því Akureyri aftur hluti af Hrafnagilshreppi 1836.
Rétturinn var í fyrra sinnið sá, að kaup- og iðnaðarmenn fengu ókeypis lóð frá kóngi er hann keypti úr landi Nausts og síðar Stóra-Eyrarlands. Nú fylgir réttur ríkra karla til að ráða málum sínum sjálfir með kosningu í bæjarstjórn.
,,...lífseigar voru áhyggjur af því að iðnvæðing og þéttbýlismyndun ógnuðu stöðu sveitanna". (Ragnheiður Kristjánsdóttir, Nýtt fólk, 331).
Í bændasamfélaginu var litið niður á þéttbýlisfólk, sbr. t.d. viðhorf til Vestmannaeyinga sem áttu ekki betra skilið1627 - a.m.k. þegar kóngur bað um samskot til að leysa þá út úr slaveríinu.
Akureyringar höfðu í áratug reynt að fá kirkju, en sókn áttu þeir að Hrafnagili og þar sat prestur sem ekki vildi fjölga annexíum.
Rígur var milli þétt- og dreyfbýlis og nokkuð um að Akureyringar sæktu kirkju í aðrar sóknir og létu jafnvel grafa sig handan fjarðar.
Eftir að leyfi fékkst fyrir kirkju á Akureyri var deilt um staðsetningu milli ,,fjalls og Fjöru” og það svo að tveir grunnar voru grafnir.
,,Kirkjusmíði hófst í Fjörunni á útmánuðum 1862. Mikið reisugildi haldið 28. maí, fánar á stöng, af fallbyssum skotið” skrifar ritstjóri Norðanfara í 1. tbl. og að þar hafi Bakkus verið mættur, en prestur ei. Stórhneykslanlegt þyki að turninn sé á austurgafli: HeimildSarpur (opnast í nýjum flipa)
Turninn fluttur 1877MyndFlickr (opnast í nýjum flipa)
og á flóði verði að krækja upp fyrir kirkjuna eins og forvaða. Verst þótti þó, að aðeins einar dyr voru á húsinu. Ekki vegna eldhættu, heldur hins, að heldra fólk mátti þá ganga um sömu dyr og almúgi – er haft eftir prestinum, Daníel Halldórssyni, er sat sem fastast á Hrafnagili.
Kirkjan þjónaði söfnuðinum til 1940 þegar byggðin hafði frá því fyrir aldamót vaxið norður til Oddeyrar, sem sameinuð var kaupstaðnum 1866.
(Í Rvk. gengu heldri borgarar þá um skrúðhúsdyr; heimild: sr. Þórir Stephensen).
Heimildir m.a: Saga Akureyrarkirkju, bls. 61; Klemens Jónsson: Saga Akureyrar bls. 26 og 80.
Saga Akureyrar eftir Jón Hjaltason, I, 193 (kirkjan), byggingarsaga bæjarhlutanna frá bls. 165.
Vefuradventures.is (opnast í nýjum flipa)
MyndbandYouTube (opnast í nýjum flipa)
Gullna hliðið (Davíðs):MyndbandYouTube (opnast í nýjum flipa)